Spis treści
Drzemka popołudniowa powinna trwać 10–20 minut snu. Tyle wystarcza, by poprawić czujność i nastrój, a jednocześnie obudzić się, zanim organizm wejdzie w sen głęboki. Najlepsza pora to wczesne popołudnie (ok. 13:00–15:00). Drzemek trwających 30–60 minut lepiej unikać, bo często kończą się uczuciem rozbicia.
W skrócie:
- Optymalna drzemka dla dorosłego to 10–20 minut snu – do budzika dolicz kilka minut na zaśnięcie.
- Drzemka 30–60 minut grozi pobudką z fazy snu głębokiego i tzw. inercją senną.
- Pełny cykl (ok. 90 minut) ma sens głównie po nieprzespanej nocy lub przed nocną zmianą.
- Drzemka powinna kończyć się co najmniej kilka godzin przed snem nocnym – Sleep Foundation zaleca 8 godzin.
- Długie drzemki wiążą się w badaniach z gorszym zdrowiem, ale to związek obserwacyjny, a nie dowód, że szkodzą.
Ile powinna trwać drzemka? Tabela
To, jak się poczujesz po drzemce, zależy przede wszystkim od tego, z jakiej fazy snu cię obudzi budzik. W pierwszych minutach jesteś w śnie płytkim (fazy N1 i N2). Po mniej więcej pół godzinie rośnie szansa na wejście w sen głęboki (N3), z którego budzi się najtrudniej.
| Długość snu | Co się dzieje | Jak się czujesz po pobudce |
|---|---|---|
| ok. 10 min | sen płytki | szybka poprawa czujności, prawie bez „rozruchu” |
| ok. 20 min | głównie faza N2 | klasyczny power nap: lepsza koncentracja, czasem po krótkiej chwili rozbudzania |
| 30–60 min | możliwy sen głęboki | duże ryzyko ociężałości i gorszej sprawności tuż po przebudzeniu |
| ok. 90 min | pełny cykl snu | pobudka zwykle z płytszego snu, ale drzemka mocno obniża wieczorną senność |
Do czasu leżenia dolicz czas zasypiania. Jeśli zasypiasz w 5–10 minut, a chcesz przespać 20 minut, nastaw budzik na 25–30 minut od położenia się. Wyliczy to za ciebie kalkulator drzemki (power nap), który ostrzeże też, gdy drzemka wypada za późno.
Co mówią badania o krótkich drzemkach?
Najczęściej przywoływane jest badanie Brooks i Lack (2006). Młodzi dorośli po nocy skróconej do ok. 5 godzin ucinali sobie popołudniowe drzemki trwające 5, 10, 20 lub 30 minut. Wyniki:
- 5 minut – prawie bez efektu,
- 10 minut – poprawa czujności i wyników testów od razu po przebudzeniu, utrzymująca się ponad dwie godziny,
- 20 minut – podobna poprawa, ale pojawiająca się z opóźnieniem,
- 30 minut – najpierw pogorszenie (inercja senna), dopiero później korzyść.
Autorzy uznali 10-minutową drzemkę za najkorzystniejszą z badanych. To jedno, niewielkie badanie (24 osoby), ale jego wnioski pokrywają się z zaleceniami organizacji zajmujących się snem: krótka drzemka daje szybki efekt bez ryzyka rozbicia.
Krótkie drzemki spopularyzowały też badania NASA. Piloci lotów długodystansowych dostawali zaplanowaną, 40-minutową przerwę na odpoczynek w kokpicie, z której przesypiali średnio ok. 26 minut. W porównaniu z pilotami bez drzemki byli czujniejsi, także podczas lądowania.
Dlaczego drzemka 30–60 minut to zły pomysł?
Po przebudzeniu z głębokiego snu mózg potrzebuje czasu, by wrócić do pełnej sprawności. To zjawisko nazywa się inercją senną: czujesz się ociężale, jesteś zdezorientowany, gorzej się skupiasz i wolniej reagujesz. Zwykle mija w ciągu kilku do ok. 30 minut, ale tuż po pobudce bywa gorzej niż przed drzemką. Dlatego Sleep Foundation radzi, by drzemka nie przekraczała 30 minut.
Jeśli zdarza ci się zaspać i spać godzinę, po przebudzeniu wyjdź do jasnego światła, napij się wody i chwilę się poruszaj. Nie siadaj od razu za kierownicą.
Kiedy najlepiej drzemać?
Senność nie narasta równomiernie przez cały dzień. Rytm dobowy ma wyraźny „dołek” we wczesnym popołudniu – przy wstawaniu między 6:00 a 8:00 wypada on mniej więcej między 13:00 a 15:00. Pojawia się niezależnie od obiadu, choć ciężki posiłek potrafi go pogłębić (więcej w tekście o senności po jedzeniu).
To najlepszy moment na drzemkę: łatwo zasnąć, a do wieczora zdążysz odbudować „ciśnienie snu”. Sleep Foundation zaleca, by drzemka kończyła się co najmniej 8 godzin przed snem nocnym. Im później drzemiesz, tym trudniej będzie zasnąć wieczorem. Wyjątkiem są osoby pracujące na nocną zmianę – dla nich drzemka przed wyjściem do pracy, także dłuższa, bywa rozsądnym sposobem na utrzymanie czujności.
Jak zrobić dobrą drzemkę – krok po kroku
- Zaplanuj porę – najlepiej wczesne popołudnie, codziennie podobnie, jeśli drzemka jest stałym elementem dnia.
- Nastaw budzik na 10–20 minut snu plus czas zasypiania. Jeśli łatwo przesypiasz budzik, nastaw drugi.
- Zadbaj o warunki – przyciemnione światło, cisza lub równomierny szum, chłodniej niż w reszcie mieszkania. Pomaga opaska na oczy i zatyczki.
- Rozważ pozycję półleżącą – w łóżku drzemka łatwiej się przeciąga.
- Nie walcz o sen – jeśli nie zaśniesz, kilkanaście minut spokojnego leżenia też daje odpoczynek, choć nie zastąpi snu (piszemy o tym w tekście leżenie z zamkniętymi oczami a sen).
- Po pobudce wstań od razu, wyjdź do światła i się rusz.
Niektórzy stosują tzw. kawę drzemkę: wypijają kawę tuż przed 15–20-minutową drzemką. Kofeina zaczyna działać po ok. 20–30 minutach, czyli mniej więcej wtedy, gdy dzwoni budzik. Rób to raczej wczesnym popołudniem – ile kofeiny zostanie w organizmie wieczorem, sprawdzisz w kalkulatorze kofeiny.
Czy długie drzemki szkodzą zdrowiu?
W metaanalizie Yamady i współpracowników (2015), obejmującej 11 badań i ponad 150 tys. osób, drzemki trwające 60 minut dziennie i dłużej wiązały się z wyższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych (o ok. 82%) i zgonu z dowolnej przyczyny (o ok. 27%) w porównaniu z niedrzemaniem. Krótsze drzemki nie wiązały się z istotnie wyższym ryzykiem.
To jednak badania obserwacyjne i trzeba je czytać ostrożnie:
- nie wiadomo, czy to drzemka szkodzi, czy raczej długo drzemią osoby, które już są chore, starsze lub źle śpią w nocy,
- potrzebę długich drzemek może wywoływać nierozpoznany bezdech senny, który sam zwiększa ryzyko chorób serca,
- długość drzemek badani podawali sami, co sprzyja błędom.
Rozsądny wniosek: nie ma powodu bać się krótkiej drzemki, ale codzienna potrzeba długiego snu w dzień jest sygnałem, by przyjrzeć się nocnemu snowi i zdrowiu.
Kto powinien uważać z drzemkami?
- Osoby z bezsennością. Drzemka zmniejsza wieczorną senność, przez co trudniej zasnąć w nocy. W terapii bezsenności (CBT-I) drzemki zwykle się ogranicza.
- Osoby, które po drzemce gorzej śpią. Skróć ją do ok. 10 minut albo przenieś wcześniej.
- Seniorzy, którzy drzemią długo i często. U starszych osób częste drzemki wiążą się z gorszym snem nocnym – warto sprawdzić, skąd bierze się senność.
Drzemka nie zastąpi snu nocnego
Drzemka łagodzi chwilową senność, ale nie nadrabia przewlekłego niedoboru snu. Dorosły potrzebuje zwykle 7–9 godzin snu na dobę (więcej w tekście ile godzin snu potrzebuje człowiek). Jeśli bez popołudniowej drzemki nie jesteś w stanie funkcjonować, najpierw zadbaj o długość i regularność snu w nocy.
Kiedy do lekarza?
Porozmawiaj z lekarzem, gdy mimo 7–9 godzin snu w nocy codziennie potrzebujesz drzemki, zasypiasz w nieodpowiednich sytuacjach (w rozmowie, za kierownicą), głośno chrapiesz lub partner zauważa przerwy w oddychaniu. Takie objawy mogą wskazywać m.in. na bezdech senny, niedoczynność tarczycy lub narkolepsję. Podpowiadamy, jakie badania zrobić przy senności.
Najczęściej zadawane pytania
Ile powinna trwać drzemka popołudniowa?
Dla większości dorosłych najlepiej 10–20 minut snu. Do czasu leżenia dolicz kilka–kilkanaście minut na zaśnięcie. Taka drzemka poprawia czujność, a pobudka następuje, zanim wejdziesz w sen głęboki.
Dlaczego po godzinnej drzemce czuję się gorzej?
Po 30–60 minutach snu łatwo obudzić się z fazy snu głębokiego. Wtedy pojawia się inercja senna: ociężałość, rozbicie i gorsza koncentracja, które zwykle mijają w ciągu kilku do ok. 30 minut.
Do której godziny można drzemać?
Najlepiej we wczesnym popołudniu, mniej więcej między 13:00 a 15:00. Sleep Foundation zaleca, by drzemka kończyła się co najmniej 8 godzin przed snem nocnym – późniejsza utrudnia wieczorne zasypianie.
Czy drzemka 90-minutowa ma sens?
Czasem tak – np. po nieprzespanej nocy albo przed nocną zmianą. Obejmuje zwykle pełny cykl snu, więc pobudka bywa łatwiejsza niż po godzinie, ale silniej zmniejsza wieczorną senność.
Czy codzienne długie drzemki są niezdrowe?
W badaniach obserwacyjnych drzemki trwające godzinę i dłużej wiążą się z większym ryzykiem chorób serca i zgonu. Nie dowodzi to jednak, że to drzemka szkodzi – częściej potrzebują jej osoby chore lub z zaburzeniami snu. Codzienna potrzeba długiej drzemki to powód do rozmowy z lekarzem.
Źródła
- Sleep Foundation – Napping: Benefits and Tips
- Brooks A., Lack L. (2006) – A brief afternoon nap following nocturnal sleep restriction: which nap duration is most recuperative? Sleep, 29(6)
- Yamada T. i in. (2015) – Daytime napping and the risk of cardiovascular disease and all-cause mortality: a prospective study and dose-response meta-analysis. Sleep, 38(12)










