Spis treści
Nie, w zwykłych soczewkach kontaktowych nie należy spać – ani w nocy, ani podczas drzemki. Według CDC i Amerykańskiej Akademii Okulistyki (AAO) spanie w soczewkach zwiększa ryzyko zakażenia oka od 6 do 8 razy. Istnieją soczewki dopuszczone do noszenia w nocy, ale nawet one podnoszą ryzyko, a o takim trybie powinien zdecydować specjalista.
W skrócie:
- Spanie w soczewkach to najważniejszy czynnik ryzyka zapalenia rogówki (keratitis), które w skrajnych przypadkach może prowadzić do trwałego pogorszenia wzroku.
- Ryzyko dotyczy także drzemek i soczewek z wysoką przepuszczalnością tlenu.
- W soczewkach do „przedłużonego noszenia” można spać tylko wtedy, gdy zalecił to okulista lub optometrysta – i zgodnie z jego schematem.
- Po przypadkowym zaśnięciu zdejmij soczewki jak najszybciej i zrób co najmniej dzień przerwy.
- Ból oka, światłowstręt, zamglone widzenie lub silne zaczerwienienie to sygnał, by pilnie zgłosić się do okulisty.
Dlaczego nie powinno się spać w soczewkach?
Rogówka nie ma naczyń krwionośnych – tlen dociera do niej głównie z powietrza. Gdy śpisz, powieki są zamknięte, więc dopływ tlenu i tak jest mniejszy, a soczewka dodatkowo go ogranicza. Do tego pod soczewką gorzej wymienia się film łzowy, a nabłonek rogówki staje się bardziej podatny na mikrouszkodzenia. To dobre warunki dla bakterii, grzybów i pierwotniaków (np. akantameby).
Skutkiem może być zapalenie rogówki (keratitis), a w cięższych przypadkach owrzodzenie rogówki. FDA opisuje owrzodzenia rogówki jako otwarte rany zewnętrznej warstwy rogówki, zwykle wywołane zakażeniem. W raporcie CDC z 2018 roku opisano sześć przypadków ciężkich zakażeń rogówki u osób, które spały w soczewkach – dwie z nich wymagały przeszczepu rogówki, a u kilku zostały trwałe blizny i gorsze widzenie.
Jak bardzo rośnie ryzyko?
CDC, powołując się na badanie kliniczno-kontrolne z 2008 roku, podaje, że spanie w soczewkach zwiększa ryzyko infekcji oka związanych z soczewkami 6–8-krotnie. Ten sam raport zaznacza, że około jedna trzecia użytkowników soczewek przyznaje się do spania lub drzemania w nich – to więc częsty, choć ryzykowny nawyk.
Ważne: ryzyko rośnie niezależnie od tego, czy zasypiasz w soczewkach przypadkiem, okazjonalnie, czy w ramach zaplanowanego noszenia ciągłego.
Soczewki do spania – czy istnieją?
Tak. FDA dopuszcza część soczewek do przedłużonego noszenia (extended wear) – w zależności od produktu przez 1–6 nocy albo do 30 dni bez zdejmowania. Zwykle są to soczewki miękkie silikonowo-hydrożelowe o wysokiej przepuszczalności tlenu; nieliczne soczewki twarde gazoprzepuszczalne też projektuje się do noszenia w nocy.
| Typ soczewek | Czy można w nich spać? | Uwagi |
|---|---|---|
| Jednodniowe | Nie | Po zdjęciu wyrzucasz, nawet jeśli przespałeś w nich noc |
| Dwutygodniowe / miesięczne (noszenie dzienne) | Nie | Na noc zdejmujesz, czyścisz i dezynfekujesz |
| Do przedłużonego / ciągłego noszenia | Tak, jeśli zalecił to specjalista | Okres noszenia ustala okulista lub optometrysta; ryzyko zakażenia nadal jest wyższe |
| Ortokeratologiczne (orto-K) | Tak, są zakładane na noc | Wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z rygorystyczną higieną |
Kilka zasad przy soczewkach do noszenia w nocy:
- Długość noszenia zależy nie tylko od soczewki, ale też od tego, jak Twoje oczy tolerują noszenie w nocy – ocenia to specjalista.
- FDA zaleca, by po każdym zaplanowanym zdjęciu soczewek dać oczom co najmniej jedną noc odpoczynku bez soczewek.
- AAO podkreśla, że osoba decydująca się na ten tryb powinna znać jego ryzyko, korzyści i alternatywy (np. soczewki jednodniowe zdejmowane na noc).
Jeśli na opakowaniu lub w ulotce Twoich soczewek nie ma wyraźnej informacji, że można w nich spać, przyjmij, że nie można.
Zasnąłem / zasnęłam w soczewkach – co robić?
Zdarza się każdemu, zwłaszcza przy drzemce przed telewizorem albo w podróży. Wtedy:
- Zdejmij soczewki jak najszybciej po przebudzeniu.
- Nie odrywaj ich na siłę. Jeśli soczewka „przykleiła się” do oka, zakrop je kroplami nawilżającymi lub solą fizjologiczną, pomrugaj i poczekaj kilka minut, aż zacznie się swobodnie przesuwać.
- Zrób przerwę od soczewek – co najmniej jeden dzień, a jeśli oko jest podrażnione, dłużej. Noś w tym czasie okulary.
- Nawilżaj oczy kroplami bez konserwantów, jeśli czujesz suchość lub pieczenie.
- Soczewki jednodniowe wyrzuć. Soczewki wielokrotnego użytku wyczyść i zdezynfekuj zgodnie z instrukcją producenta (nigdy wodą z kranu). Jeśli kończy się ich okres użytkowania albo masz wątpliwości, załóż nową parę.
- Obserwuj oczy przez kilka dni. Objawy zakażenia mogą pojawić się z opóźnieniem.
Jeśli często zasypiasz w nieplanowanych momentach, warto poszukać przyczyny – niedobór snu sprzyja przypadkowym drzemkom. Krótką, zaplanowaną drzemkę bez soczewek pomoże Ci ułożyć kalkulator drzemki.
Jak nie zasnąć w soczewkach?
- Miej przy łóżku i kanapie pojemnik na soczewki z płynem oraz okulary – zdjęcie soczewek zajmie wtedy kilka sekund.
- Zdejmuj soczewki zaraz po powrocie do domu, jeśli wieczorem nie potrzebujesz ich do konkretnych zajęć.
- W podróży (samolot, pociąg, auto) zakładaj okulary. Suche powietrze w kabinie dodatkowo wysusza oczy.
- Jeśli śpisz w ciągu dnia, np. po nocnej zmianie, a chcesz odciąć światło, sięgnij po opaskę na oczy do spania – ale dopiero po zdjęciu soczewek.
Ciekawostka: niektórzy śpią z lekko uchylonymi powiekami, co samo w sobie wysusza powierzchnię oka. Więcej o tym zjawisku przeczytasz w tekście o spaniu z otwartymi oczami.
Kiedy do lekarza?
Zdejmij soczewki i pilnie skontaktuj się z okulistą (a poza godzinami pracy przychodni – z nocną pomocą lekarską lub SOR-em), jeśli po spaniu w soczewkach pojawi się:
- ból oka lub uczucie ciała obcego, które nie mija po zdjęciu soczewki,
- nadwrażliwość na światło (światłowstręt),
- zamglone lub pogorszone widzenie,
- silne zaczerwienienie, obrzęk powiek,
- wydzielina z oka lub nadmierne łzawienie,
- biała lub szara plamka na rogówce.
FDA zaleca, by na wizytę zabrać soczewki w pojemniku – mogą pomóc ustalić przyczynę zakażenia. Nie zakładaj soczewek ponownie, dopóki lekarz na to nie pozwoli, i nie stosuj na własną rękę kropli z antybiotykiem lub sterydem.
Najczęściej zadawane pytania
Co się stanie, jak raz prześpię noc w soczewkach?
Najczęściej kończy się na suchości, pieczeniu i zaczerwienieniu, które mijają po dniu przerwy od soczewek. Jednorazowe spanie w soczewkach również podnosi jednak ryzyko zakażenia rogówki, dlatego obserwuj oczy przez kolejne dni i zgłoś się do okulisty przy bólu, światłowstręcie lub pogorszeniu widzenia.
Czy można zdrzemnąć się w soczewkach na 20 minut?
Lepiej tego nie robić. Według CDC spanie i drzemanie w soczewkach należą do najczęstszych zachowań zwiększających ryzyko infekcji oka. Jeśli planujesz drzemkę, zdejmij soczewki albo załóż okulary.
Czy są soczewki, w których można spać?
Tak. Niektóre soczewki są dopuszczone do noszenia w nocy (tzw. przedłużone lub ciągłe noszenie, według FDA od 1 do 6 nocy albo do 30 dni). Nawet w ich przypadku ryzyko zakażenia jest wyższe niż przy zdejmowaniu soczewek na noc, a o takim trybie powinien zdecydować okulista lub optometrysta.
Czy soczewki jednodniowe można założyć ponownie po przespanej nocy?
Nie. Soczewki jednodniowe po zdjęciu wyrzuca się, także wtedy, gdy przespałeś w nich noc. Soczewki wielokrotnego użytku wyczyść i zdezynfekuj zgodnie z instrukcją producenta, a w razie wątpliwości użyj nowej pary.
Jak zdjąć soczewkę, która przykleiła się do oka po nocy?
Nie odrywaj jej na siłę. Zakrop oko kroplami nawilżającymi lub solą fizjologiczną dla soczewek, pomrugaj i odczekaj kilka minut, aż soczewka zacznie się swobodnie przesuwać. Jeśli nadal nie daje się zdjąć albo oko boli, skontaktuj się z okulistą.










